ສຳລັບຊາວບ້ານຢູ່ເມືອງຮຸນ, ແຂວງອຸດົມໄຊ, ທີ່ດິນແມ່ນປຽບເໝືອນທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງ. ແຕ່ເວລາມີນັກລົງທຶນມາສະເໜີເຮັດກະສິກຳພັນທະສັນຍາ ຫຼື ຂໍສຳປະທານທີ່ດິນ, ຫຼາຍຄົນອາດຈະກັງວົນ ຫຼື ຄິດໄປວ່າຈະຖືກເອົາປຽບ ຫຼື ຖືກຍາດແຍ່ງທີ່ດິນໄປ. ການລົງພົບປະກັນກັບຜູ້ເຂົ້າຮ່ວມກິດຈະກຳສ້າງຈິດສຳນຶກດ້ານກົດໝາຍທີ່ດິນຂອງໂຄງການ PIASVC ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງການປ່ຽນແປງໃນທາງບວກຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ກ່ຽວກັບຄວາມເຂົ້າໃຈ ແລະ ວິທີການຮັບມືກັບກົດໝາຍທີ່ດິນຂອງຊາວບ້ານ ເຊິ່ງເປັນຜົນມາຈາກໂຄງການ.
“ທີມງານປະເມີນຜົນກຳລັງສຳພາດຊາວບ້ານທີ່ເຄີຍເຂົ້າຮ່ວມກິດຈະກຳປູກຈິດສຳນຶກ. ຂໍ້ມູນທີ່ສຳຄັນຂອງພວກເຂົາ ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງການປ່ຽນແປງໃນທາງບວກຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ກ່ຽວກັບຄວາມເຂົ້າໃຈ ແລະ ວິທີການຮັບມືກັບກົດໝາຍທີ່ດິນຂອງຊາວບ້ານ”. ພາບໂດຍ: @LIWG/Soukkanhya Phommalangsy
1. ການຮູ້ວິທີເຮັດສັນຍາກັບບໍລິສັດນຳມາຊຶ່ງຜົນດີຫຼາຍຢ່າງ.
ແຕ່ກ່ອນ, ເວລາມີບໍລິສັດເຂົ້າມາ ຫຼື ມີຂໍ້ຂັດແຍ່ງເກີດຂຶ້ນ, ຊາວບ້ານມັກຈະລົມກັນເອງ ຫຼື ເພິ່ງພາແຕ່ເຖົ້າແກ່ແນວໂຮມ ຕາມທີ່ເຄີຍປະຕິບັດກັນມາ. ດຽວນີ້, ຍ້ອນການລົງຊ່ວຍເຫຼືອຂອງທີມງານ GDA, ພວກເຂົາຮູ້ແລ້ວວ່າ ສັນຍາທີ່ຖືກຕ້ອງຕ້ອງລະບຸ ວັນທີ, ສະຖານທີ່, ຈຸດປະສົງໃຫ້ຊັດເຈນ ແລະ ຕ້ອງມີການເຊັນຕໍ່ໜ້າພະຍານທີ່ເປັນທາງການ. ແລະ ຖ້າມີບັນຫາເກີດຂຶ້ນ, ຊາວບ້ານກໍມີຄວາມຮູ້ ແລະ ໝັ້ນໃຈທີ່ຈະເຂົ້າຫາອຳນາດການປົກຄອງບ້ານ ເພື່ອທຳການໄກ່ເກ່ຍທາງກົດໝາຍຢ່າງຖືກຕ້ອງ, ແທນທີ່ຈະຮູ້ສຶກໝົດຫົນທາງແລ້ວປ່ອຍຜ່ານໄປ ຫຼື ພຽງແຕ່ໂຕ້ຖຽງກັນຊື່ໆ.
2. ໃບຕາດິນຄືຄຳຕອບສຳລັບອະນາຄົດ.
ມີຊາວບ້ານຫຼາຍຄົນບອກວ່າ ຢາກໃຫ້ຫ້ອງການກະສິກຳ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມຂັ້ນເມືອງ ລົງມາວັດແທກທີ່ດິນຂອງພວກເຂົາໃຫ້ຊັດເຈນ ເພື່ອອອກໃບຕາດິນຢ່າງເປັນທາງການ. ເຫດຜົນຫຼັກກໍເພື່ອຮັບປະກັນວ່າ ທີ່ດິນຂອງພວກເຂົາຈະມີເອກະສານຄົບຖ້ວນ ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຜມາຍາດແຍ່ງໃນອະນາຄົດ. ພວກເຂົາຍັງສະແດງຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະປົກປ້ອງທີ່ດິນຕອນນີ້ ເພື່ອໃຫ້ສາມາດມອບເປັນມໍລະດົກແກ່ລູກຫຼານໄດ້ຢ່າງໝັ້ນໃຈ.
3. ກ້າວຕໍ່ໄປ ຫຼັງຈາກໂຄງການສິ້ນສຸດລົງ.
ເນື່ອງຈາກໂຄງການ PIASVC ກຳລັງຈະສິ້ນສຸດລົງໃນອີກບໍ່ເທົ່າໃດເດືອນຂ້າງໜ້າ, ຂໍ້ມູນທີ່ເກັບກຳໄດ້ຜ່ານການປະເມີນຜົນຄັ້ງນີ້ຈຶ່ງມີຄວາມສຳຄັນຢ່າງຍິ່ງ. ຂໍ້ມູນເຫຼົ່ານີ້ຈະເປັນຕົວຊີ້ວັດວ່າ ວິທີການນີ້ຄວນຖືກນຳໄປຂະຫຍາຍຕໍ່ໃນບ້ານອື່ນໆ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມທັງໃນແຂວງອຸດົມໄຊ ແລະ ສະຖານທີ່ອື່ນໆໃນ ສປປ ລາວ ຫຼື ບໍ່.
“ອຳນາດການປົກຄອງບ້ານໄດ້ແບ່ງປັນວ່າ ການຝຶກອົບຮົມຂອງໂຄງການມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບຊຸມຊົນຂອງພວກເຂົາຫຼາຍສໍ່າໃດ. ຈາກຄວາມສຳເລັດນີ້, ນາຍບ້ານຈຶ່ງໄດ້ໃຫ້ຄຳໝັ້ນສັນຍາວ່າ ຈະເກັບຮັກສາ ແລະ ສົ່ງຕໍ່ຄູ່ມື ແລະ ໂປສເຕີຂອງໂຄງການໃຫ້ກັບຄົນຮຸ່ນຫຼັງ”. ຮູບພາບໂດຍ: @LIWG/Soukkanhya Phommalangsy
ດ້ວຍການລົງພື້ນທີ່ຂອງໂຄງການ PIASVC, ການສຶກສາດ້ານກົດໝາຍທີ່ດິນໃນລະດັບຮາກຖານ ໄດ້ສ້າງຈຸດຢືນທີ່ເຂັ້ມແຂງສຳລັບອະນາຄົດ. ມື້ນີ້ນາຍບ້ານໄດ້ໃຫ້ຄຳໝັ້ນສັນຍາວ່າຈະເກັບຮັກສາ ແລະ ສົ່ງຕໍ່ຄູ່ມື ແລະ ໂປສເຕີຂອງໂຄງການໃຫ້ກັບຜູ້ສືບທອດ ເພື່ອໄວ້ໃຫ້ລູກຫຼານໃນອະນາຄົດ. ເພື່ອສືບຕໍ່ແຮງຊຸກຍູ້ດັ່ງກ່າວພະນັກງານພາກລັດຂັ້ນເມືອງ ແລະ ຂັ້ນແຂວງກໍໄດ້ໃຫ້ຄຳໝັ້ນສັນຍາວ່າ ຈະທົບທວນຄືນບົດຮຽນຈາກໂຄງການ ເພື່ອນຳເອົາອົງປະກອບທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດ ໄປຂະຫຍາຍຜົນເຂົ້າໃນໂຄງການລົງພື້ນທີ່ຊຸມຊົນຂອງລັດຖະບານໃນອະນາຄົດ. ພວກເຮົາຫວັງເປັນຢ່າງຍິ່ງວ່າ ເຄື່ອງມື ແລະ ໂປສເຕີທີ່ຕິດສະແດງໄວ້ຢູ່ຫ້ອງການບ້ານ ລວມເຖິງເຈົ້າໜ້າທີ່ທີ່ໄດ້ຮັບການຝຶກອົບຮົມໃໝ່ເຫຼົ່ານີ້ ຈະຍັງຄົງເປັນ “ປະຕູສູ່ຄວາມຮູ້” ເຊິ່ງຈະຊ່ວຍໃຫ້ກຸ່ມຄົນທີ່ມີຄວາມບອບບາງ ສາມາດເຂົ້າເຖິງຂໍ້ມູນ ແລະ ນຳໃຊ້ມັນເພື່ອປົກປ້ອງທີ່ດິນ, ສິດທິທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ແລະ ຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງພວກເຂົາ.
“ການສົນທະນາກຸ່ມສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍຜົນຕອບຮັບທີ່ດີ. ຂໍ້ມູນທີ່ເກັບກຳໄດ້ຜ່ານການປະເມີນຜົນຄັ້ງນີ້ມີຄວາມສຳຄັນຢ່າງຍິ່ງ ໃນການຊີ້ບອກວ່າວິທີການນີ້ຄວນຖືກນຳໄປຂະຫຍາຍຕໍ່ໃນບ້ານອື່ນໆ ຫຼື ບໍ່”. ຮູບພາບໂດຍ: @LIWG/Soukkanhya Phommalangsy
